24 juni 2021

Reframing HERstory Art Foundation

“We geven het woord aan degenen die eerder niet werden gehoord”

 - Farida Nabibaks, Reframing HERstory Art Foundation

Ruim een jaar geleden richtte Farida Nabibaks de Reframing HERstory Art Foundation op. Het doel van de stichting: het ‘reframen’ van de geschiedenis door middel van muziek- en danstheaterproducites. De eerste, Schitterende Schaduw, gaat dit jaar in première. Deze muziek- en danstheaterproductie ontgint het koloniale verleden van Gelderland en de doorwerking ervan in het heden. Het stuk laat de schaduwkant van de eeuwenlange welvaart in de provincie zien. “En het laat zien wat het kost om uit de schaduw te komen.”  

Dit interview maakt deel uit van een serie van 6 gesprekken met Spark-activistes. Met ons Spark-portfolio steunen we kleine, feministische initiatieven in Nederland, op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius. We spraken met activistes van 6 verschillende Spark-groepen over hun werk, hun overtuigingen en hun drive. Fotografe Sophia Maria Favela legde hen vast op beeld.

Farida Nabibaks werd 55 jaar geleden in Suriname geboren. “Als Nederlandse dus, al realiseren veel mensen zich dat niet. Dat iedere Surinamer die voor 1975 werd geboren ook Nederlands is, als gevolg van het koloniale verleden.” Op haar 19e verhuisde ze naar Nederland. Ze deed een dans opleiding aan de Scapino Dansacademie in Amsterdam, werd kunstenaar en volgde als dertiger ook nog een opleiding in de filosofie.

Kun je kort iets over de bron voor jouw activisme vertellen? 

Mijn werk is iets dat uit mijn ‘zijn' komt, en wordt gevoed door een behoefte om te begrijpen wat er gebeurd is in het verleden. Dat doe ik door te voelen met dans en kunst en te reflecteren via filosofie. Tien jaar geleden ging ik voor het eerst echt kijken naar mijn identiteit en mijn geschiedenis, omdat ik een wond voelde. Ik merkte dat ik me schaamde voor mijn kleur. Ik leefde natuurlijk niet in slavernij, maar er was een heel erg diep gevoel van inferioriteit. Het zat ver weggestopt en was heel moeilijk om te voelen, maar ik wilde er werk van maken. Wat is die inferioriteit? Wat betekent het om niet de norm te zijn, en het besef dat je dat ook nooit zult worden? Kroeshaar kan glad gemaakt worden, maar mijn huid kan je niet wit poetsen. En hoe ouder ik word, hoe verder ik verwijderd raak van de norm. Inmiddels ben ik een zwarte vrouw die ook nog eens niet meer jong en slank is. In de industrie waar ik werk, de dans en de kunsten, is het niet wenselijk zoals ik eruitzie.”

Waar houdt de Reframing HERstory Art Foundation zich mee bezig?

“De koloniale geschiedenis is niet alleen persoonlijk, maar universeel. Er zijn veel meer mensen zoals ik. Velen van ons worden niet gezien in de wereld en daar wil ik het over hebben in mijn werk. Als initiator van de stichting werk ik samen met het bestuur aan de ontwikkeling van theaterproducties en andere kunstzinnige activiteiten die de ervaringen van zwarte mensen zichtbaar maken en een plek geven. Waarbij iedereen zich welkom voelt, ongeacht leeftijd, kleur of gender.”

De muziek- & danstheaterproductie Schitterende Schaduw is de eerste productie van de stichting en zal – als de coronamaatregelen het toelaten – in 2021 te zien zijn. “Het is duidelijk dat we een eenzijdige blik hebben van de geschiedenis. Degene die niet de norm is voelt dat. We komen vanuit een wit perspectief. In de geschiedschrijving is de schaduwkant weinig belicht en ontbreken de verhalen van zwarte mensen. Er wordt onderzoek gedaan in Gelderland, naar wat daar in de 17de en 18de eeuw speelde. Schitterende Schaduw gaat over de sporen die het kolonialisme en de slavernij hebben nagelaten en verhaalt van de ervaringen van zwarte mensen met en als gevolg van kolonialisme. We geven het woord aan degenen die eerder niet werden gehoord.”

Wat is het belangrijkste dat jullie teweeg willen brengen?

“We willen de geschiedenis laten zien, vanuit het nu. Daardoor herken je de patronen in wat we nu nog doen. In Schitterende Schaduw maken we het niet mooier dan dat het was en is. We laten zien wat er was, zonder commentaar, maar wel om te laten zien dat we het ook anders kunnen gaan doen. Eerst moet je weten wat uit de geschiedenis is voortgekomen en kijken wat dat in het heden doet. Dan pas kun je ermee stoppen en iets anders gaan doen.

Ik hoop dat mensen na het beleven van de voorstelling zullen voelen dat ze willen praten. Dat de bewustwording die ze ervaren leidt tot dialoog, niet tot discussie. Elke ervaring is daarin waardevol. Ik hoop dat daarna het helen plaats kan vinden. Als je iets meemaakt maar het niet kan delen, mis je iets. Als we willen helen, kunnen we dat niet achter gesloten deuren doen.”

Wat betekent de Spark-subsidie voor jullie?

“Heel praktisch gezien betekent het dat we dingen kunnen doen, activiteiten realiseren. Maar het betekent ook dat ik en vrouwen zoals ik gezien worden. Het is een vorm van validatie van wat ik wil neerzetten, en kan ook weer iets voor anderen betekenen. Op een gegeven moment besefte ik me dat ik een voorbeeld zou kunnen worden voor jongeren die op mij lijken. Want als een zwarte, oudere, niet-slanke vrouw die niet de norm is dit kan bereiken, wat kan jíj dan wel niet bereiken?”

Wat was jullie grootste uitdaging in het afgelopen coronacrisisjaar?

“Wat lastig was, was dat we de grotere voorstelling uit moesten stellen. We hebben wel wat repetities kunnen voeren en ons kunnen voorbereiden op de pilot. Die heeft, mede dankzij de Spark-subsidie, plaatsgevonden tijdens een anti-racisme week op de Radboud Universiteit. Tijdens de verschillende lockdowns had ik het gevoel dat mijn vleugels weer afgeknipt werden en dat ik niet in de wereld kon neerzetten wat moest. Maar ondanks alles staat er nu wel een pilot.” En Farida Nabibaks zelf, die staat er ook.

  

Reframing HERstory online:

Instagram: @reframing_herstory

Facebook: https://www.facebook.com/reframingHERstoryArtFoundation

Twitter: @FaridaNabibaks

Website: www.reframing-herstory-art-foundation.nl

Deel dit artikel