22 december 2017

Je huis als fabriek: waarom arbeidsrechten vrouwenrechten zijn

Voor miljoenen vrouwen in Pakistan is er niet echt een scheidslijn tussen huis en werkplek. Deze vrouwen maken thuis armbanden, naaien er kralen op kleding, zetten elektronica en speelgoed in elkaar en verpakken producten. "Onze huizen worden gebruikt als fabriek", stelt Zehra Khan, de secretaris-generaal van de Home Based Women Workers Federation. "Dat heeft een enorme impact op het leven van vrouwen, en ook op dat van hun kinderen, moeders, zussen."

Stukloon
Meer dan de helft van alle thuiswerkers wereldwijd woont in Zuidoost-Azië. 80% van hen is vrouw. Verschillende nationale én mondiale economieën draaien dankzij hun werk. De producten die de thuiswerkers maken, gaan in veel gevallen via de supplychains terug naar grote bedrijven in Europa en Noord-Amerika.

Omdat het vooral vrouwen zijn die dit werk doen, thuis en buiten het zicht van de maatschappij, wordt hun werk ondergewaardeerd. Maar daar blijft het niet bij. Ook worden hun rechten als werknemers met voeten getreden. De wet erkent thuiswerksters zelfs helemaal niet als werknemers.

 

Industrieën profiteren van dit gebrek aan regulering, bijvoorbeeld door arbeiders een stukloon in plaats van een minimumuurloon te betalen. Dit leidt ertoe dat vrouwen zo veel mogelijk proberen te produceren en zo snel mogelijk proberen te werken, om op die manier genoeg te verdienen om te overleven. Ze slaan maaltijden over, werken twaalf uur per dag en betrekken familieleden (waaronder kinderen) bij het werk. De zware werkomstandigheden leiden tot gezondheidsproblemen, maar tijd en geld om deze te behandelen is er meestal niet. Veel thuiswerkers verdienen maar 4300 Pakistaanse roepies per maand – 35 euro, minder dan de helft van het Pakistaanse minimumloon.

Baanbrekende stap
Als kind van arbeiders begon Zehra tijdens haar studie met een onderzoek naar de werkomstandigheden van thuiswerkende vrouwen in de Sindh regio. In deze regio wonen zo’n 5 miljoen thuiswerkers. Uit Zehra’s onderzoek bleek hoe slecht de arbeidsomstandigheden waren en met welke onrechtvaardigheden deze vrouwen werden geconfronteerd. Zehra verzamelde niet alleen onderzoeksgegevens, maar zag ook mogelijkheden om hier verandering in te brengen. Samen met vier andere vrouwen besloot zij in 2005 om studiekringen te gaan organiseren om vrouwen in Sindh te informeren over hun rechten. "Op die manier wilden we deze vrouwen stimuleren om zich te organiseren", aldus Zehra.

"Tradities, patriarchale normen, waarden en religies: allemaal zijn ze erop gericht om vrouwen ervan te weerhouden zich te organiseren."


In 2009 leidde dit tot de oprichting van de Home Based Women Workers Federation. Een baanbrekende stap – HBWWF was de eerste vakbond van en voor thuiswerkers in Pakistan – en niet zonder risico’s. Met name in de informele sector in Pakistan kunnen vakbondsactiviteiten vrouwen hun baan kosten. Bovendien hebben feministische activisten het extra hard te verduren. "Aanvankelijk was het werken met de thuiswerkers heel moeilijk", zegt Zehra. “Tradities, patriarchale normen, waarden en religies: allemaal zijn ze erop gericht om vrouwen ervan te weerhouden zich te organiseren. De families van thuiswerksters vertelden hen dat wij lobbyden voor de westerse agenda, en maakten het hen onmogelijk om te praten met 'buitenstaanders'. "

 

Maar de inspanningen van HBWWF hadden resultaat. Vorig jaar, na meer dan tien jaar lobbyen, keurde de regering van Sindh een wet goed die was opgesteld en voorgesteld door HBWWF. De nieuwe wet verleent miljoenen thuiswerkers het recht op collectieve onderhandelingen, sociale zekerheid, pensioen, een minimumloon en toegang tot arbeidsrechtbanken bij conflicten. Deze doorbraak betekent meer autonomie voor miljoenen vrouwen. "Ik ben er trots op te kunnen zeggen dat wij erin geslaagd zijn om de arbeidsrechten van thuiswerkers op de agenda te krijgen", zegt Zehra. Het is een enorme overwinning, die er hopelijk toe zal leiden dat andere districten het voorbeeld volgen.

Werknemerscoöperaties
Het aanvankelijke hoofddoel – de wetsverandering erdoor krijgen – is bereikt. Maar HBWWF, dat inmiddels 4500 vrouwelijke werknemers in de kleding-, schoenen- en armbandindustrie vertegenwoordigt, gaat door. De groep wil nu ook werknemerscoöperaties oprichten om meer inkomsten te genereren voor haar leden, opleidingen te kunnen gaan bieden en door te gaan met het versterken van vakbonden voor thuiswerkende vrouwen. Ondertussen moet het nieuwe beleid nog wel werkelijkheid worden: de regering is nog niet begonnen met de implementatie van de nieuwe wet. Op 20 oktober, in Zuid-Azië de Dag van de Thuiswerkers, organiseerde HBWWF een demonstratie en spoorde de regering aan om nu echt de daad bij het woord te gaan voegen.

 

En dat zullen ze wel moeten doen, want het is duidelijk dat Zehra en de vrouwen van HBWWF zich niet af zullen laten schepen. Het is belangrijk dat ze worden gesteund in hun werk. Steun Mama Cash en steun vrouwenrechten: omdat feministisch activisme werkt.

Vind je hun verhaal inspirerend? 
Deel het dan met je netwerk!

 

Deel dit artikel