Ga direct naar de content
7 juli 2021

Transgender and Intersex Africa

Trans and Intersex Africa members hold up signs saying "inclusion begins with you'

Zwart leiderschap in de Zuid-Afrikaanse transbeweging


“We moeten ons verhaal vertellen. Dat werd me steeds duidelijker toen ik tien jaar geleden besefte dat de stem van Zwarte trans en intersekse personen niet gehoord werd in de Zuid-Afrikaanse transbeweging. Om dit gat te dichten richtten we TIA op.” Aan het woord is Tebogo Nkoana, oprichter en directeur van Transgender and Intersex Africa (TIA), die uitlegt waarom transactivisten deze groep in 2010 oprichtten.

Tebogo vervolgt: “Er was, en is nog steeds, een gebrek aan bewustzijn wat betreft Zwarte trans en intersekse personen in Zuid-Afrika, vooral als het gaat om mensen in de townships en op het platteland. Van 2007 tot 2010 werkte ik als outreach-medewerker met Gender Dynamix, een belangenorganisatie voor trans personen in Kaapstad. Ik kwam van een Zwarte kansarme achtergrond in Pretoria en ik realiseerde me dat het werk dat ik deed het grootste deel van de Zwarte Zuid-Afrikaanse gemeenschap helemaal niet bereikte, het deel dat júist meer behoefte had aan toegang tot diensten en aan basissteun om de positie van hun gemeenschap te versterken. We bereikten de mensen niet die onze diensten het hardst nodig hadden.”

Transgender, of trans, is een overkoepelende term voor mensen bij wie het gender dat ze bij hun geboorte meekregen, niet matcht met het gender waarmee ze zich identificeren en uitdrukken. Intersekse mensen zijn geboren met geslachtskenmerken (genitaliën, geslachtsklieren, hormonen en/of chromosomen) die niet helemaal passen in het typische binaire concept van het mannelijke dan wel vrouwelijke lichaam. In Zuid-Afrika is het bestaan van Zwarte trans- en interseksgemeenschappen in taboes en stilzwijgen gehuld. Als Zwarte trans en intersekse personen al als zodanig worden erkend, wachten hun vaak discriminatie, afwijzing en geweld. Ze worden vaak uit huis gezet, kunnen hun opleiding niet afmaken, vinden geen werk meer of krijgen geen toegang meer tot gezondheidszorg. 

Prioriteit geven aan informatie en ondersteuning

“Een van de eerste dingen die we deden,” herinnert Tebogo zich, “was in kaart brengen wat de gemeenschap nodig had. We zagen meteen dat er behoefte was aan informatie en ondersteuning, vooral aan informatie in lokale talen. Het woord ‘transgender’ was voor veel mensen een geheel nieuwe term en dat werd nog eens versterkt door het feit dat het een Engels woord is. Mensen worstelden met heel persoonlijke vraagstukken: ‘Hoe vul ik dit nieuwe leven in? Zullen mensen me veroordelen? Loop ik gevaar? Hoe moet ik dit aan mijn ouders uitleggen, mensen die niet eens een televisie hebben?’”

Tebogo benadrukt dat het uit de kast komen en de transitie stressvolle processen zijn. “Dat moet je niet alleen hoeven doen,” zegt hij. “En daarom steunen we mensen in hun proces van het opbouwen van een nieuw leven, en we bieden ook ondersteuning aan hun familie en vrienden. We weten dat wanneer iemand in transitie gaat, dat niet alleen voor hem of haar geldt. De familie gaat ook door een transitieproces.”

Toegang tot gezondheidszorg

Naast het creëren van bewustzijn en het bieden van ondersteuning is toegang tot uitgebreide genderbevestigende gezondheidszorg ongelooflijk belangrijk en daarom een van TIA’s topprioriteiten. “Toen TIA begon, wisten veel mensen in de gemeenschap niet eens dat een medische transitie en ‘worden wie ze echt waren’ mogelijk waren,” vertelt Tebogo. In de beginjaren van TIA wilde het gezondheidssysteem ons bestaan niet erkennen. Maar in de loop der tijd is het ons gelukt onszelf en onze behoeften zichtbaar te maken. We hebben samengewerkt met medische hulpverleners in plaatselijke klinieken en ziekenhuizen om de mentaliteit te veranderen en heel langzaam gingen de deuren open en kregen meer mensen toegang tot genderbevestigende gezondheidszorg.” Naast deze belangrijke toegang tot gezondheidszorg helpt TIA met praktische zaken zoals de verandering van de naam of geslachtsaanduiding op officiële documenten, ook een groot struikelblok voor de gemeenschap.

Tebogo praat over zijn eigen transitie en het belang van de media voor de mentaliteitsverandering. “Mijn transitie was openlijk, op televisie. Ik werd geïnterviewd door de media en mijn ouders waren erbij betrokken. Voor mijn transitie, leefde ik als lesbienne want dat was de enige optie die ik toen voor mezelf zag. Maar ik wist dat ik eigenlijk een jongen was en had het nodig om mezelf te kunnen zijn. Het lukte me om publieke financiering te krijgen voor mijn medische zorg, maar ik heb wel heel veel moeite moeten doen om aan informatie daarover te komen. Ik wilde niet dat andere mensen daar ook doorheen zouden moeten. Ik besefte dat als ik een activist was, ik geen privéleven kon hebben. Ik was op een bewustmakingsmissie: mensen hadden nog nooit eerder een Zwarte persoon in transitie gezien.” 

COVID-19-pandemie

Afgelopen anderhalf jaar zijn erg moeilijk geweest voor de gemeenschap van TIA. “Veel van ons hebben dierbare familieleden verloren. Anderen zijn verstoten door hun familie. Veel trans en intersekse mensen werken in het informele circuit en hebben hun baan verloren, onder wie veel trans sekswerkers, voor wie het heel zwaar is geweest. We werden gebeld door mensen die hun huis kwijt waren en onderdak nodig hadden. Voor veel van ons was het moeilijker om medische zorg en hormoonbehandelingen te krijgen. TIA begon meteen met het uitdelen van voedselpakketten en andere materiële hulp aan mensen uit de gemeenschap die worstelden met eerste levensbehoeften. Het was een heel zware tijd en we beseften des te meer hoe weinig steun onze gemeenschap krijgt.”

Financiering voor transactivisme

In 2014 voegde Mama Cash financiële steun voor transactivisme officieel toe aan haar missie. Mama Cash bood al langere tijd financiële ondersteuning aan transgroepen, maar we beseften dat we ze bij naam moesten noemen om hun zichtbaarheid te vergroten en dat we moesten zorgen dat het geld daarheen ging waar het echt hard nodig was. Een analyse van de subsidieaanvragen van 2016-2018 liet zien dat het aantal aanvragen voor transgroepen verdrievoudigd was in die periode. Binnen het totaal van 624 aanvragen die het meest in aanmerking kwamen voor financiering, groeide het aantal van transgroepen van 20 in 2016 naar 60 in 2018.

De transbeweging is in beweging en groeit, maar de financiering houdt helaas geen gelijke tred. Uit door Astraea Lesbian Foundation for Justice (en partners) in 2017 gepubliceerd onderzoek bleek dat bijna drie vijfde van de transgroepen wereldwijd geen externe financiële steun ontving. Meer dan de helft had een jaarbudget van minder dan $10.000 en minder dan een derde had fulltime betaalde medewerkers.

Tebogo: “We ontvangen sinds 2011 financiële steun van Mama Cash. Grotendeels dankzij die steun hebben we als organisatie kunnen worden wat we nu zijn. Mama Cash heeft nooit voorwaarden gesteld aan de besteding van hun subsidies en dat is enorm waardevol. De transgemeenschap ontvangt niet voldoende steun, en de uitgave van wát we krijgen is vaak sterk gebonden aan programma-initiatieven. We hebben ‘basissteun’ nodig, geld dat we kunnen gebruiken voor salarissen of andere zaken die voor ons prioriteit hebben. We hebben behoefte aan subsidies zonder voorwaarden en dat is iets wat Mama Cash heel goed begrijpt.”

 

Become a Pride Defender Doe mee!