12 februari 2018

Hidden Pockets Collective: India's feministische cartografen

De term ‘safe space’ is de laatste jaren steeds populairder geworden, als een goede ingang om te praten over sociale rechtvaardigheid en inclusie. Vaak gaan de gesprekken daarbij over wat plekken of ruimtes veilig of onveilig maakt. Maar een groep creatieve en digitaal behendige feministen in India pakte een net wat andere vraag bij de kop. Want waar zijn ze eigenlijk te vinden, die veilige plekken?

Het begon toen een vriendin advocate Jasmine Lovely George om raad vroeg: wist zij waar ze terecht zou kunnen voor een abortus? Deze vriendin had al aangeklopt bij een privékliniek, maar was de deur uitgezet toen de behandelaar erachter kwam dat ze niet getrouwd was. Niet alleen werd ze zo ‘berispt’ voor haar ‘buitenechtelijke’ zwangerschap.  Ook kreeg ze simpelweg niet de zorg die ze nodig had.

De onrechtvaardigheid van de situatie deed iets ontbranden in Jasmine. Ze realiseerde zich dat goede gezondheidszorg uit meer bestaat dan technisch kundige zorg. De manier waarop vrouwen behandeld worden en zich voelen als ze om zorg vragen, is net zo cruciaal. En zo ontstond in 2015 het Hidden Pockets Collective: een feministisch multimediaproject dat in kaart brengt waar vrouwen en transgenders terechtkunnen voor zorg en dienstverlening op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid.

Toch realiseerde het collectief zich al snel, aldus coördinator Aisha Lovely George, “dat we wel een kaart met locaties konden leveren, maar dat het probleem misschien elders lag, in het feit dat wij vrouwen geen gebruik maakten van de publieke ruimte. Dat we de stad wel doorkruisten van A naar B en zo het ziekenhuis bereikten, maar dat het er eigenlijk om gaat dat vrouwen hun stad exploreren, zich de stad eigen maken, zich er thuis voelen.” En dus besloot de groep de focus te verleggen en ook in kaart te gaan brengen welke ervaringen vrouwen hebben wanneer ze zich bewegen in hun eigen stad.

Het plezier-perspectief
“We kozen hierbij voor het plezier-perspectief”, vertelt Aisha. Na het extreem gewelddadige incident in Delhi in 2012, waarbij een vrouw in een bus werd verkracht door een groep medepassagiers, werd er namelijk volop gehamerd op de noodzaak van meer toezicht en veiligheidsmaatregelen. “Vrouwen moesten niet alleen naar buiten gaan. Ze zouden altijd begeleid moeten worden. Er moesten overal camera’s komen om hun veiligheid te garanderen.” Maar het beperken van de bewegingsruimte voor vrouwen was natuurlijk niet de juiste remedie voor de kwaal. Aisha en Jasmine wilden dat vrouwen zich zelfverzekerd en krachtig zouden voelen – niet ingeperkt en bang.

“Het gaat er eigenlijk om dat vrouwen hun stad exploreren, zich de stad eigen maken, zich er thuis voelen.”

Dus brengt Hidden Pockets tegenwoordig naast gezondheidsservices ook ‘plekken van plezier’ in kaart. Dit zijn gratis toegankelijke locaties waar iedereen zich veilig en comfortabel kan voelen. Parken bijvoorbeeld, en monumenten, en markten... En die plezierige plekken staan niet droogjes opgesomd in een lijst of op een plattegrond, maar worden gepresenteerd in de vorm van aanstekelijke tekeningen en podcasts.

Zelf produceren
Toch wisten Jasmine en Aisha - die eerst in New Delhi en nu in Bangalore wonen - dat het luisteren naar podcasts alleen nog niet de gewenste verandering op gang zou brengen. Daarvoor was nodig dat vrouwen daadwerkelijk naar buiten zouden gaan en de stad zouden gaan ontdekken. Om die reden vragen ze vrouwen in heel India nu om zelf hun steden in kaart te brengen en hun eigen verhalen te vertellen over de manier waarop verschillende plekken aanvoelen. "We stoken ze op om eropuit te gaan in hun eigen stad," legt Aisha uit. "Op die manier worden zowel de maker van de podcast als de persoon die ernaar luistert geraakt en hebben beiden er baat bij.”

De podcasts van Hidden Pockets dienen ook als aanjagers voor gesprekken over seksualiteit en seksuele gezondheid op openbare scholen. "Het zijn net toneelstukken," zegt Aisha. "Luisteren naar een verhaal maakt het voor leerlingen makkelijker om te begrijpen wat mensen zoal meemaken, en docenten hoeven niet uit het niets een ongemakkelijk onderwerp aan te kaarten." Inmiddels is het collectief ook bezig met het introduceren van de podcasts in jeugdinstellingen waar minderjarigen terechtkomen als ze de wet hebben overtreden.

Zo transformeert Hidden Pockets steden in heel India met haar combinatie van kunst, digitale campagnevoering en storytelling. Stap voor stap. ‘Plezierplek’ voor ‘plezierplek’.

Vier je creatieve feministische activisme met ons mee op 8 maart?