3 december 2018

Elke vrouw baas in eigen buik

Het verbieden of bemoeilijken van abortus blijft wereldwijd een veelvoorkomende manier om vrouwen onder de duim te houden. Activisten weten hier verandering in te brengen, maar waakzaamheid blijft geboden. Ook in Nederland. 

In mei van dit jaar stemde de Ierse bevolking per referendum voor afschaffing van een bepaling in de grondwet die abortus illegaal maakte. Een historische gebeurtenis in een land waar activisten vele decennia streden tegen de uiterst restrictieve abortuswetgeving.

In Chili werd in juli 2017 een wet aangenomen die abortus in bepaalde omstandigheden – bij levensbedreigend gevaar voor de moeder of na een verkrachting – toestaat. Een zwaarbevochten overwinning voor activisten die al sinds 1989 streden tegen de wet die het Pinochet-regime invoerde en die abortus illegaal maakte, volgens toenmalig Chileens senator Jaime Guzmán omdat een vrouw “verplicht is haar kind te baren, zelfs als de bevalling haar zal doden”. 

Gedwongen foetusbegrafenissen

Beide juridische overwinningen zijn belangrijke mijlpalen in de strijd tegen de abortusrestricties die vrouwen krijgen opgelegd en daarmee reden voor feest. Tegelijkertijd is waakzaamheid nog steeds geboden, want nieuwe verworvenheden liggen steevast ook meteen weer onder vuur. Onmiddellijk nadat de nieuwe Chileense abortuswet was aangenomen, werd deze aangevochten door conservatieve politieke partijen en de Katholieke Kerk. Dit resulteerde in de rechterlijke uitspraak dat medische instellingen het verlenen van abortusdiensten mogen weigeren.

Het is een tactiek die wereldwijd steeds vaker wordt ingezet door anti-abortusactivisten. Als het niet lukt om abortus volledig te verbieden, schrapen ze steeds kleine stukjes van de rechten af die vrouwen hebben weten te veroveren. In de Verenigde Staten omzeilen lokale overheden de federaal vastgesteld abortusrechten door op deelstaatniveau wetten in te voeren die abortus bemoeilijken. Zo stellen ze bijvoorbeeld een bepaalde omvang verplicht voor de onderzoekskamers in abortusklinieken (waar dat bij andere gezondheidsfaciliteiten geen vereiste is) of dwingen ze vrouwen een officiële begrafenis te organiseren voor een geaborteerde foetus. 

Misbruik van mensenrechtendiscours

In Turkije is abortus sinds 1983 legaal, maar wordt toegang ertoe steeds moeilijker nu nog maar drie van de 37 openbare ziekenhuizen in het land niet-spoedeisende zwangerschapsafbrekingen uitvoeren. In 2012 probeerde de regerende AKP-partij van Erdogan een beperkende abortuswet door het parlement te krijgen, maar leidden grootschalige straatprotesten en petities tot intrekking van het wetsvoorstel. Desondanks namen ziekenhuizen toch anti-abortusmaatregelen. Zo informeren sommige ziekenhuizen vaders over de zwangerschap van hun dochters of weigeren ze vrouwen een abortus bij een zwangerschap van meer dan zes weken (al staat de wet abortus tot tien weken zwangerschap toe). 

Eerder dit jaar probeerde een religieuze politieke partij in Zuid-Afrika de liberale wetten te veranderen, zodat abortus na 13 weken strafbaar zou worden. Ook stelde men voor vrouwen te dwingen voorafgaand aan een abortus counseling te ondergaan. Dit zou vrouwen ‘empoweren’ om betere keuzes te maken. Die redenering maakt deel uit van een bredere trend waarbij anti-abortusactivisten het ‘mensenrechtendiscours’ voor eigen gewin misbruiken. Zo beweren sommige anti-abortusactivisten in de VS dat abortus een vorm van genocide tegen de zwarte gemeenschap is, zo inspelend op de reële angst van zwarte mensen voor racisme. 

Misleidende informatie

Ook in Nederland is abortus opnieuw een hot topic aan het worden en opereren tegenstanders als een wolf in schaapskleren. Je hoeft maar even te googelen op ‘abortus’ en je komt op de pagina’s van nieuwe anti-abortusorganisaties. Recent publiceerden De Groene Amsterdammer en het Humanistisch Verbond over de oplopende overheidssubsidie voor Siriz, een organisatie die ‘hulp bij zwangerschap’ biedt en door lobby vanuit christelijke hoek steeds meer voet aan de grond kreeg. De organisatie heeft nauwe banden met de militante anti-abortusorganisatie VBOK (Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind), maar doet alsof het neutrale hulp biedt. Het tijdschrift One World publiceerde over de dubieuze praktijken van Er Is Hulp, een afdeling van de stichting Schreeuw Om Leven. Er is Hulp zegt objectieve voorlichting te geven, maar blijkt te proberen om vrouwen met misleidende informatie te weerhouden van een abortus. 

Mama Cash steunt diverse groepen die vooroplopen in de strijd tegen abortusverboden en de afkalving van verworven abortusrechten. Zo zorgt onze Chileense partner Nosotras Decidimos Valparaíso ervoor dat vrouwen weten welke rechten de nieuwe wet hun geeft, nadat bleek dat de Chileense overheid niet van plan was het publiek hierover te informeren. Ook doorbreekt de groep het taboe op abortus binnen medische instellingen, gezinnen en gemeenschappen. Met hun werk laten ‘Nosotras’ en andere abortusactivisten zien hoe belangrijk het is weerwerk te blijven bieden tegen de vele manieren en pogingen om vrouwen zeggenschap over hun eigen lijf en leven te ontnemen. 

Meer horen over de visie van mama Cash op abortusrechten? Luister dan naar onze podcast 

Deel dit artikel