16 februari 2018

De tweedeling voorbij: Mama Cash ondersteunt rechten van intersekse personen

Sinds het ontstaan van Mama Cash in 1983 zijn er veel dingen veranderd, maar is ook het een en ander hetzelfde gebleven. Steeds was en is ons doel om groepen te financieren die worden gemarginaliseerd en die controversiële kwesties aan durven te kaarten. Maar waar politieke landschappen veranderen, veranderen wij mee en scherpen wij onze missie aan. Zo steunen wij al vele jaren groepen van en voor transgenders, maar namen we transgenderrechten in 2012 ook expliciet in onze missie op, zodat die de realiteit en de bandbreedte van ons werkveld zo goed mogelijk weerspiegelt.

Inmiddels hebben we opnieuw de behoefte om ons uit te spreken en luid en duidelijk te getuigen van onze steun voor activisten die opkomen voor de rechten van intersekse personen. We gaan ook hen expliciet in onze missie opnemen.

Sinds 2011 ondersteunt Mama Cash transorganisaties en organisaties van lesbische en biseksuele vrouwen die zich met hun werk ook richten op intersekse personen. Voorbeelden zijn de Rainbow Identity Association in Botswana en de Bilitis Resource Centre Foundation in Bulgarije. Inmiddels financieren we ook al enkele jaren groepen die geleid worden door intersekse personen zoals de Stichting Nederlands Netwerk Intersekse/DSD (NNID) en Intersex Russia.

NNID bij Organisation Intersex International - Europe. Foto (c) ILGA Europe

 

Ondersteuning van activistische intersekse personen die opkomen voor hun rechten is in overeenstemming met onze feministische principes en past in onze theorie van verandering. Bovendien versterkt het de groei van krachtige feministische bewegingen die een einde maken aan onrechtvaardigheid, geweld en ongelijkheid.

Wat is intersekse?
Om te kunnen begrijpen wat intersekse betekent, moet eerst duidelijk zijn wat wordt verstaan onder ‘sekse’, ofwel geslacht. Geslacht geldt als de biologische tegenhanger van gender. Geslacht verwijst naar het lichaam (en dan vooral naar fysieke geslachtskenmerken), gender naar maatschappelijke rollen en verwachtingen en de individuele expressie hiervan.

Geslacht/sekse

Gender

Mannelijk

Jongen, man

Vrouwelijk

Meisje, vrouw

 

Zoals dit schemaatje toont, worden zowel gender als geslacht als binaire categorieën gezien die elk slechts twee opties bieden. In de meeste culturen betekent dit ook dat je óf het een óf het ander moet zijn.

Het is zelfs zo dat de toekenning van een geslacht meestal het allereerste is dat baby’s overkomt. Na een bevalling kijkt de verloskundige of dokter naar het lichaam van de pasgeborene en verklaart de baby op basis van uiterlijke kenmerken tot jongen of meisje. Maar zoals altijd het geval is met binaire categorieën, is het verschijnsel geslacht complexer dan op het eerste gezicht lijkt. Iemands geslacht wordt namelijk gevormd door een hele reeks kenmerken die niet allemaal op het eerste oog zichtbaar zijn, zoals interne voortplantingsorganen en chromosomen.

Intersekse personen hebben een genetische, hormonale of anatomische geslachtsvariatie, ofwel een mix van de geslachtskenmerken die als mannelijk of vrouwelijk worden beschouwd. Dit gaat op voor naar schatting 1,7% van de  wereldbevolking. Hoewel dit in het feministische discours of het mensenrechtendiscours zelden aan bod komt, is een intersekse-conditie dus net zo gewoon als het hebben van rood haar.

Waarom zijn intersekse-rechten een feministisch onderwerp?
Feministen en transgenderactivisten wijzen al tientallen jaren op de schadelijke gevolgen van de gendertweedeling. Maar net als de verdeling van de mensheid in twee genders, is ook de geslachtelijke dichotomie onderdrukkend voor wie niet in een van de twee hokjes past. Hoewel de natuur vele variaties vertoont, neigen medische instituten ertoe alleen de lichamen te erkennen die in overeenstemming zijn met heersende ideeën over 'normale' mannelijke of vrouwelijke lichamen. Dit leidt tot stigmatisering en marginalisering van intersekse personen, en zelfs tot geweld. De medische belangen en  gezondheidsbehoeften van intersekse personen worden vaak genegeerd, en soms wordt hun lichamelijke autonomie al vanaf de geboorte met de voeten getreden. Schending van het recht op zelfbeschikking en discriminatie van mensen die als ‘anders’ worden gezien, is een feministische kwestie pur sang.  

Intersex Russia bij OII Europe Community Event and Conference
Foto (c) Del La Grace Volcano

 

Met hun strijd tegen stigma’s komen activistische intersekse personen op tegen de beperkende tweedeling in een mannelijk en een vrouwelijk geslacht – en daarmee indirect ook tegen de gendertweedeling. Hun strijd voor hun rechten is een essentieel onderdeel van het feminisme, dat immers tot doel heeft alle systemen te ontmantelen die gemarginaliseerde groepen onderdrukken en gewelddadig bejegenen. Activistische intersekse personen streven naar een wereld die ruimte en veiligheid biedt voor iedereen, met wat voor soort lichaam dan ook.

Precies hoe wij een feministische wereld ook voor ons zien.

Verder lezen

 Header foto door Ins A Kromminga

Deel dit artikel