28 januari 2019

Creativiteit is geen luxe voor feministen

Feministen weten als geen ander hoe ze beperkte ruimte en bronnen creatief moeten gebruiken. We hebben er namelijk eeuwen op kunnen oefenen. En juist wanneer de ruimte om onszelf te uiten wordt beperkt, is het extra nodig dat we creatief blijven. Dat gold zeker de afgelopen tijd en zal waarschijnlijk ook in de komende jaren zo blijven: nu populisme, nationalisme en conservatisme groeien en afwijkende stemmen steeds verder naar de marge worden verdreven, neemt de ruimte voor een tegengeluid af.

Wanneer we kijken naar de feministische groepen die overal ter wereld door Mama Cash gesteund worden, dan zien we dat kunst, in al haar veelkleurige vormen, een cruciale rol speelt in zowel het proces van verschil maken als in het vermogen om zichzelf te onderhouden bij het werk dat ze doen. Simpel gezegd: feministen zijn creatief omdat ze wel moeten.

“Kunst kan de wereld die wij waarnemen transformeren.”


De kracht van het verhaal

Door middel van hun creatieve expressie kunnen  vrouwen, meisjes, trans- en intersexuele personen zich meestal verzetten tegen het zwijgen wat hen vaak wordt opgelegd. Sterker nog, het is soms zelfs de enige manier waarop zij hun stem kunnen laten horen in het openbaar. In Mexico vindt onze partner organisatie Proyecto Intersexual creatieve manieren om hun verhalen te delen, en daarbij creëren ze een bewustzijn over de effecten van onnodige operaties bij interseksuele babies en kinderen. Via fotografie en andere media maken ze letterlijk het type lichaam zichtbaar dat de medische elite structureel probeert te wissen.

In hun eigen woorden: “Kunst is het medium om kennis te laten groeien. Het is een manier van expressie die talen en grenzen overstijgt, onze gedachten en emoties beïnvloedt en de wereld die wij waarnemen kan transformeren.”

“Onszelf te kunnen uitdrukken is onmisbaar bij het ontwikkelen van veerkrachtige bewegingen.”


Veerkracht en vereniging

Maar het is ook zeker vandaag de dag, waar activisten oog in oog staan met nieuwe bedreigingen en de strijd die ze dachten eerder gewonnen te hebben opnieuw moeten aangaan, belangrijk dat er meer is in het leven dan dag in dag uit tegen onderdrukking te vechten. Dat houdt niemand vol, en dat zou ook niet nodig moeten zijn. Per slot van rekening zijn alle ‘voorvechters van sociale rechtvaardigheid’ ook maar gewoon mensen.

Daarom vervult kunst een dubbele rol voor groepen zoals Projecto Intersexual: het is een hulpmiddel bij hun activisme, maar ook een manier om traumatische ervaringen te verwerken en ervan te genezen. Van het vertellen van verhalen tot knutselen en dansen, creatieve expressie heeft ook een uniek vermogen om niet alleen activisten maar ons allemaal te helpen de dagelijkse uitdagingen te verwerken en gemeenschappen te voeden van naastenliefde en steun. Onszelf te kunnen uitdrukken en voor onszelf en anderen zorgen is onmisbaar bij het ontwikkelen van veerkrachtige bewegingen, waarin activisten niet alleen kunnen overleven, maar kunnen bloeien.

“Vrouwen hebben geleerd te huilen. We moeten leren lachen.”


Leren lachen

Zoals Cecilia Sotres, lid van beurspartner Reinas Chulas, ons ooit vertelde: “Vrouwen hebben geleerd te huilen. We moeten leren lachen.” Lachen is niet een ontkenning of verwaarlozing van het feit dat er marginalisatie en geweld tegen vrouwen, meisjes, trans- en intersexuele personen bestaat. Het is een erkenning dat we er tegen kunnen en dat we recht hebben op ons eigen plezier, blijdschap en geluk. En vooral vandaag de dag kan kunst ons helpen dat alles te vinden.

Vier de kunsten, feminisme en activisme samen met ons op 8 maart >>

Deel dit artikel