20 november 2019

Ruim baan voor feministisch klimaat- en milieuactivisme

Milieuvervuiling, klimaatverandering, het vernietigen of opsouperen van natuurlijke hulpbronnen: ze behoren tot de meest prangende issues van dit moment. Mama Cash steunt steeds meer activisten die de gevolgen aan den lijve ondervinden. Zij verzetten zich tegen de uitbuiting van de aarde en maken zich hard voor een rechtvaardige groene toekomst.

In Brazilië gaan vrouwen de straat op om te protesteren tegen het platbranden van de Amazone voor economisch gewin.

In Nigeria verzetten plattelandsvrouwen zich tegen de aanleg van een snelweg door het bos waarin en waarvan zij leven.

In Bolivia laten inheemse vrouwen zien hoe oliewinning en mijnbouw leidt tot vervuiling van hun waterbronnen en land, en het uitsterven van gewassen.

Vanaf Fiji luiden vrouwen de noodklok over de stijging van de waterspiegel als gevolg van klimaatverandering.

Overal ter wereld worden vrouwen geconfronteerd met de vernietiging van hun leefomgeving en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen. De impact van klimaatverandering en ecologisch kolonialisme vormt een steeds giftiger mix. Gelukkig zwelt het verzet aan.

Water, lucht, voedsel

Mama Cash zet sinds een paar jaar vol in op het ondersteunen van activistes die de noodklok luiden en de barricades opgaan. Sinds 2016 vormen wij samen met het Midden-Amerikaanse vrouwenrechtenfonds FCAM en Both Ends de Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA). Met FCAM als penvoerder stimuleren we de samenwerking tussen milieu- en vrouwenrechtenbewegingen wereldwijd. Ook lobbyen we bij fondsen voor sociale rechtvaardigheid voor meer geld voor feministisch klimaat- en milieuactivisme. Zo willen we de collectieve slagkracht versterken van vrouwen die opkomen voor ecologische rechtvaardigheid: het recht op schoon water, gezonde lucht en een veilige en voedende leefomgeving.

“Mensen zeggen wel eens: klimaatverandering en milieuvervuiling zijn toch geen specifiek feministische issues?”


Erika Sales, programmamedewerker Environmental Justice bij Mama Cash: “Mensen zeggen wel eens: klimaatverandering en milieuvervuiling zijn toch geen specifiek feministische issues? En natuurlijk: die treffen iedereen. Wel worden vrouwen vaak extra hard getroffen. Zij zijn bijvoorbeeld vaak verantwoordelijk voor de voedsel- en watervoorziening, en moeten verder lopen als de bronnen hiervoor opraken of verzwolgen worden. En wanneer ze opkomen tegen machtige partijen die hen willen verdrijven van hun land of hun leefgebied ontbossen of vervuilen, worden zij niet alleen net als mannen uit hun midden met de dood bedreigd of daadwerkelijk vermoord. Zij krijgen ook te maken met seksuele intimidatie en verkrachting.”

Voetafdruk

Maar dat is niet de enige reden voor Mama Cash om feministisch eco-activisme te steunen. Erika: “Feministische klimaat- en milieuactivisten leggen ook bloot hoezeer geweld tegen vrouwen, tegen inheemse volkeren, tegen armen en tegen de natuur deel uitmaken van hetzelfde systeem. Het kapitalistische systeem vraagt om eindeloze economische groei, wat leidt tot massale consumptie van alle mogelijke hulpbronnen en tot uitbuiting van grote groepen mensen. Het ecologische en sociale evenwicht op onze planeet is inmiddels totaal zoek. Als mensheid betalen we daarvoor een prijs. Het erge is: degenen met de grootste voetafdruk en degenen die het meeste geld verdienen, betalen die prijs niet. Het zijn de mensen die het minst verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering en milieuvervuiling, die de impact ervan het hardste voelen. Die nu al dagelijks de gevolgen van uitbuiting, seksisme en racisme en die van droogte, overstromingen, ontbossing en verontreiniging moeten dragen.”

Plantenkennis

Binnen de portfolio ‘Environmental Justice’ – waaronder we zowel klimaat- als milieurechtvaardigheid verstaan – steunt Mama Cash twee soorten initiatieven. Erika: “Allereerst: groepen die in verzet komen tegen het machtsmisbruik door bedrijven en regeringen en de roofbouw die zij plegen. Die opkomen voor hun recht op drinkwater, op grond om voedsel te verbouwen, op andere natuurlijke hulpbronnen. Die laten zien wat de impact is van klimaatverandering, van olie- en gaswinning, houtkap, megaplantages of mijnbouw.”

“Het dominante model van mensen versus natuur klopt niet.”


Daarnaast steunen we activisten die met alternatieven voor het dominante model van economische groei komen: nieuwe manieren van klimaatadaptatie, een herwaardering van kleinschalige landbouw en voedselproductie, een eerlijke en duurzame omgang met de aarde. “Denk aan inheemse vrouwen die wijsheid en kennis delen over planten en kruiden en het aangaan van een duurzame relatie met je leefomgeving. Zij zeggen: het dominante model van mensen versus natuur klopt niet. Zij tonen hoe je duizenden jaren op een bepaalde plek kunt leven zonder schade aan te brengen en de natuur uit te putten. Een ander voorbeeld zijn boerinnen die lokale gewassen telen, tegen de vercommercialisering van de zadenpraktijk in. De African Women’s Collaboration for a Healthy Food System bijvoorbeeld tart op die manier bedrijven die zich het eigenaarschap over bepaalde gewassen hebben toegeëigend, wat natuurlijk een absurd verschijnsel is.”

Extractive exploitation

De activisten die Mama Cash steunt leven soms in zeer afgelegen regio’s. “Dat maakt het niet makkelijk, maar juist hen willen we steunen, omdat zij in de frontlinie zitten. We staan hen met geld en middelen bij, maar brengen hen ook met andere activisten in contact. Zo brachten we met GAGGA vrouwen uit Azië, Afrika en Zuid-Amerika bijeen die allemaal lokaal opkomen tegen ongebreidelde mijnbouw en extractie-industrie. Vorig jaar bezochten een aantal van hen het Thematic Social Forum on Extractives en dit jaar nemen als internationaal contingent deel aan het UN Forum on Business and Human Rights. Zo kunnen ze als lokale activisten op een wereldwijd podium de impact van extractive exploitation op hun leven en leefgebied onder de aandacht brengen. Het belang van zo’n krachtenbundeling is echt enorm.”

Wil jij feministisch klimaat- en milieuactivisme steunen? Ja, ik wil een donatie doen