10 februari 2019

Met graffiti pakt Rede Nami geweld tegen vrouwen in Brazilië aan

Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in augustus 2016 en is sindsdien bijgewerkt.

In Rio de Janeiro zijn overal felle kleuren te zien. De muren van de Braziliaanse hoofdstad dienen er als openbaar podium voor artistieke expressie. Eén bepaalde groep schildert met een missie: Rede NAMI prikkelt de interesse van mensen door te experimenteren met graffiti en opent daarmee de deur naar een gesprek over gendergelijkheid en geweld tegen vrouwen.

Rede NAMI organiseert graffitiworkshops voor alle soorten jongeren en vrouwen van alle leeftijden. Toen Rede NAMI een subsidie aanvroeg bij Mama Cash, was dat in eerste instantie om deze workshops te financieren: ‘Toen we ons in 2011 aanmeldden, waren we nog geen formele organisatie,’ zegt oprichtster Panmela Castro, die onder de naam Anarkia begon als graffitikunstenaar. ‘We waren niet meer dan een groep graffitimeisjes die probeerden workshops te geven op scholen. Helaas bleek het naïef om te denken dat de overheid dat soort dingen zou toestaan.’

Volgens een studie uit 2015 wordt in Brazilië elke 7 minuten een vrouw geconfronteerd met huiselijk geweld en worden.


De Braziliaanse regering neemt geweld tegen vrouwen pas sinds kort serieus. Volgens een studie uit 2015 wordt in Brazilië elke 7 minuten een vrouw geconfronteerd met huiselijk geweld en worden er gemiddeld vijftien vrouwen per dag vermoord. Pas in 2016, toen Maria de Penha, die het geweld waar zij mee te maken kreeg overleefde, haar eigen zaak gebruikte om bij de rechter voor hervormingen te pleiten, nam de regering een wet aan die huiselijk geweld als ernstig misdrijf erkent en mechanismen creëert om het aan te pakken.

Toen Rede NAMI geen toestemming kreeg om workshops te geven in scholen, gaf de groep toch niet op. De leden zochten naar andere locaties in de gemeenschappen die ze wilden bereiken. De subsidies van Mama Cash in 2011 en 2012 waren daarbij ontzettend belangrijk voor de organisatie; het was de eerste keer dat de groep financiële steun kreeg. Castro: ‘Het was de eerste keer dat iemand in ons werk geloofde en we dingen mogelijk konden maken. Dankzij de steun van Mama Cash zijn we enorm gegroeid. Nu hebben we de juiste papieren en de kennis die nodig is voor ons werk. En het allerbelangrijkste is dat het ons in staat heeft gesteld om de méísjes de projecten te laten doen in plaats van dat wij die doen.’

‘Zelfs nu we een formele organisatie zijn, beslissen de meisjes nog steeds zelf!’


Voor Rede NAMI is het van groot belang dat de meisjes in hun workshops de vrijheid en zeggenschap hebben om zich uit te drukken zoals zij dat zelf willen. Panmela Castro zegt hierover: ‘Zelfs nu we een formele organisatie zijn, beslissen de meisjes nog steeds zelf! Er zijn beslist momenten geweest dat we merkten dat we die structuur kwijtraakten. Dan zorgden we ervoor dat we de macht zo snel mogelijk teruggaven aan de meisjes. Zij zijn de enigen die zouden moeten beslissen wat goed voor hen is.’


Rede NAMI, en met name Panmela Castro, heeft internationale erkenning gekregen voor haar werk als graffitikunstenaar en als vrouwenrechtenactivist. In 2012 werd ze door Newsweek Magazine gekozen tot een van de vijftig ‘Women who Shake the World’ en ze ontving de Hutúz-prijs voor Graffiti Artist of the Decade, de belangrijkste hiphop award in Latijns-Amerika.

‘Maar de eerste die in ons werk geloofde en het belang ervan inzag, was Mama Cash.’


‘Tegenwoordig is mijn werk, en het werk dat ik doe met Rede NAMI en de meisjes, heel bekend. Iedereen gelooft erin en wil het steunen. Maar de eerste die in ons werk geloofde en het belang ervan inzag, was Mama Cash. Het feit dat Mama Cash die eerste stap heeft gezet is voor ons van onschatbare waarde geweest. Als we die steun niet hadden gekregen, hadden we misschien nooit zoveel vrouwen kunnen helpen.’

Ben je in Nederland op 8 maart?

Op Internationale Vrouwendag maakt Panmela Castro een piece op de glazen wand van het Stedelijk Museum Amsterdam. Kom langs! ’s Avonds spreekt ze ook bij de opening van het Mama Cash Feminist Festival x Stedelijk Museum Amsterdam. Voor meer informatie en kaartjes, klik hier.

Deel dit artikel