11 juni 2018

“Ik vind het zo verfrissend dat woede mag.”

Aynouk Tan (35) is modefilosoof. Ze observeert hoe mode ingezet wordt om culturele normen te bestendigen. Maar she practices what she preaches too. Met haar kleding en voorkomen ondergraaft ze elke dag maar weer wat er van haar als vrouw verwacht wordt. Tan trad verschillende keren op tijdens het Mama Cash Feminist Festival op 8 maart. Afgelopen herfst nam ze zitting in het adviescomité dat de subsidies vanuit het nieuwe Spark portfolio verdeelt.

“Wat Mama Cash met het Spark portfolio beoogt, spreekt me enorm aan. En dan vooral: de focus op geld voor de meest gemarginaliseerde groepen. Nee, dat vind ik geen stigmatiserende term, maar een die duidelijk maakt waar de pijn zit. Het zelfbeeld van Nederlanders, dat wij toch allemaal gelijk zijn, klopt niet, zoals Gloria Wekker zo treffend aankaartte in haar boek Witte Onschuld. Er is volop ongelijkheid en ook in Nederland worden veel mensen naar de marge verdreven. Dat Mama Cash juist die marge opzoekt met het Spark portfolio, vind ik erg waardevol.

 “Het zelfbeeld van Nederlanders, dat wij toch allemaal gelijk zijn, klopt niet.”


Om gelijkwaardigheid te kunnen creëren, moet je eerst benoemen dat die er niet is. In het dominante Nederlandse narratief is nog veel te weinig diversiteit te bekennen. De norm is hetero, wit, gedocumenteerd, mannelijk. Als je erop gaat letten, is die normativiteit overal. Waarom hebben we in de geschiedenis van dit land nog nooit een gekleurde of vrouwelijke minister-president gehad? Waarom lachen mensen als Paul Witteman twee kibbelende mannelijke politici sussend ‘dames, dames’ noemt? Waarom betekent uniseksmode altijd traditionele mannenkleren voor vrouwen, en nooit mannen in traditionele vrouwenkleren? Wat ik van de mode leer, is dat machtssystemen banaal zijn. Zij liggen besloten in alledaagse handelingen en gesprekken, maar juist díe vormen een samenleving.

“Ik leer van Mama Cash dat je met alle kracht die je in je hebt mag strijden voor iets wat jij nodig hebt of vindt.”

 

Met mijn carnavaleske kleding en uiterlijk wil ik een vergezicht creëren dat voorbijgaat aan genderrollen, de categorisaties die we op mensen plakken blootleggen en speculeren over een nieuw mensbeeld. In mijn leven en werk bevraag ik voortdurend het keurslijf van de normaliteit. En toch was Mama Cash’s vorm van radicaal activisme een soort wake-up call toen ik daarmee kennismaakte. Zo verfrissend dat woede mag, verdriet erbij hoort, je niet bang moet wezen een killjoy te zijn. Ik leer van Mama Cash dat je met alle kracht die je in je hebt mag strijden voor iets wat jij nodig hebt of vindt. Niet pleasen of je constant verhouden tot the powers that be, maar voluit bevechten van machtsstructuren: ja!”

Deel dit artikel