Nieuws & Blogs

Mama Cash logo

Niets minder dan een revolutie

Auteur Mama Cash

De kracht en impact van meer dan drie decennia van vrouwenrechtenactivisme

Verandering vraagt tijd

In de afgelopen 30 jaar hebben vrouwenrechtenbewegingen gezorgd voor niets minder dan revolutionaire veranderingen in publieke opinies, wetgeving en beleid. Vrouwenorganisaties hebben de manier waarop we denken over gender – en de betekenis die we eraan toeschrijven – veranderd. Ook hebben ze onze opvattingen over wat geweld is getransformeerd, en hervormd wat we verstaan onder bijvoorbeeld seksuele en reproductieve rechten of werk.

We nemen echter zelden de tijd om na te denken over de vooruitgang die we hebben geboekt en om onze successen te vieren. Het realiseren van vrouwenrechten is een strijd van de lange adem en vraagt om niet-aflatende inspanningen. Tegenover elke overwinning staat een nieuwe uitdaging. In de hectiek van dringende werkzaamheden om rechten zeker te stellen en ons teweer te stellen tegen terugslag, vergeten we maar al te gemakkelijk om stil te staan bij behaalde mijlpalen.

Voor ons 30-jarig jubileum hebben we een speciale history website gelanceerd, waar we terugkijken op wat we hebben geleerd gedurende drie decennia van investeren in vrouwenrechtenactivisme. De site vertelt het verhaal van Mama Cash en beschrijft een aantal van onze belangrijkste overwegingen, beslissingen, strategieën en mijlpalen. Ook geven we er een overzicht van de groepen die we over de jaren steunden.

We zien ons jubileum ook als een uitgelezen moment om te reflecteren op wat vrouwenorganisaties in drie decennia hebben weten te bereiken. Hun ononderbroken inspanningen om van onze planeet een rechtvaardiger plek te maken voor iedereen –vrouwen, meiden en transgenders in het bijzonder – hebben immers volop vruchten afgeworpen. Na 30 jaar lang financiële steun aan feministische organisaties verstrekt te hebben, kan Mama Cash als geen ander terugblikken op de veranderingen en successen waaraan de door ons gesteunde groepen en vrouwenorganisaties zo’n essentiële bijdrage hebben geleverd.

Het gebruikmaken van deze gelegenheid om terug te blikken voelt als een verantwoordelijkheid én als een eer. We nodigen je uit om samen met ons te aanschouwen hoe de gezamenlijke moed, de niet-aflatende energie en het onafgebroken activisme van meiden, vrouwen en transgenders de wereld hebben veranderd.

Vooruitgang op vele fronten

Voor Mama Cash kunnen de successen die vrouwenbewegingen de afgelopen 30 jaar hebben behaald – en met name de successen waaraan wij en de door ons gesteunde groepen hebben bijgedragen – ruwweg in vier categorieën worden samengevat en ondergebracht.

  • Onrechtvaardigheden, uitsluiting en discriminerende praktijken die eerder geaccepteerd werden, gelden nu als onacceptabel. Geweld tegen vrouwen en meiden wordt nu bijvoorbeeld vaker beschouwd als een sociaal en politiek probleem in plaats van als een privékwestie, en wordt inmiddels door de meeste mensen als onrechtvaardig afgewezen.
  • Vormen van rechtvaardigheid en gelijkheid die eerder uitzonderlijk waren, zijn een stuk gewoner geworden. Zo bekleden vrouwen steeds vaker leidinggevende posities in de politiek, het zakenleven en sociale bewegingen, waardoor de opvatting is veranderd over wat vrouwen kunnen doen en kunnen bereiken. Ook worden vrouwenrechten beter beschermd via beleid en wetgeving. Denk aan antidiscriminatiebeleid en aan wetten die bescherming bieden op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt of in het onderwijs.
  • Vrouwen, meiden en transgenders waar vaak voor gesproken werd door anderen, komen nu voor zichzelf op. Vele verschillende groepen vrouwen, meiden en transgenders organiseren zich op hun eigen voorwaarden, om zelf hun stem te laten horen en zo de specifieke kwesties bespreekbaar te maken die hen aangaan. Zij voelen zich onderdeel van hun eigen beweging (zoals de beweging voor de rechten van inheemse volken) én van de wereldwijde vrouwenbeweging.
  • Waar we vroeger vooral bezig waren om vrouwen te beschermen tegen allerhande kwaad, richten we ons tegenwoordig meer op de positieve kant van rechten. Zo stellen we vrijheid voor vrouwen zeker, en erkennen we hun macht en kracht.

Vrouwenrechtenbewegingen mobiliseren zich om hun rechten op te eisen. Ze roepen overheden ter verantwoording als die niet naleven wat ze op papier hebben verkondigd. Ze nemen het voortouw bij hervormingen op het gebied van beleid en wetgeving. Ze richten zich tevens op de moeilijke taak om veranderingen in gevoelens, opinies, houding en gedrag tot stand te brengen, zodat meiden niet als eerste van school worden gehaald en gezinnen niet de behoefte voelen hun gehandicapte dochters te ‘verbergen’. Zodat sekswerk wordt gezien als werk en niet wordt gestigmatiseerd, en transgender kinderen niet worden buitengesloten maar worden gewaardeerd om hun unieke aard.

Het is een gezamenlijke inspanning

Een mens of organisatie kan in z’n eentje geen bergen verzetten. Er zijn heel veel mensen nodig om schadelijke en discriminerende systemen te ontmantelen en ons zo verder te brengen. Het vergt vele duizenden bewustwordingsworkshops, mediaoptredens, demonstraties, onderzoeksrapporten, presentaties, parlementaire hoorzittingen, rechtszaken, persoonlijke gesprekken, uit-de-kast-momenten, strategische bijeenkomsten en doorwaakte nachten – en ook de nodige feestjes.

In het begin van de jaren 80 werd het feminisme vaak beschouwd als een beweging van voornamelijk blanke, stedelijke vrouwen uit de middenklasse. Maar er is altijd druk geweest ‘vanuit de marges’ om de beweging breder en inclusiever te maken, en we zien steeds meer voorbeelden van vrouwenrechtenbewegingen die mainstream én marge omvatten. Dit is iets waar Mama Cash ook voor pleit en op hamert in haar strategische financiering en begeleiding van vrouwengroepen. Sekswerkers, lesbiennes, biseksuele vrouwen, transgenders, jonge vrouwen, oudere vrouwen, vrouwen met hiv, vrouwen met een handicap, agrarische vrouwen en vrouwen met een etnische, economische of culturele achtergrond die hen op achterstand zet: zij eisen een plek aan tafel op en wijzen de arrogantie af van degenen die namens hen denken te kunnen spreken.

Onze netwerken, vrienden, bondgenoten en partners en de door ons gesteunde groepen hebben steeds in de frontlinie van de strijd voor volwaardige rechten gestaan. Op zowel regionaal, nationaal als internationaal niveau hebben zij bijgedragen aan veranderingen die veiligheid, zekerheid, waardigheid, gezondheid, welzijn, vrijheid en vreugde voor velen hebben gebracht. Daarvoor danken en eren wij hen allen!

Vijandige tegenreacties en de toekomst

Bij het erkennen en vieren van de successen die vrouwenrechtenorganisaties in de afgelopen drie decennia hebben behaald, is het ook noodzakelijk om het werk te benoemen dat nog op ons ligt te wachten. Een deel daarvan behoort tot de ‘keerzijde’ van ons succes. Wij denken dat veel van het gendergerelateerde geweld tegen vrouwen dat vandaag de dag wordt gepleegd, deel uitmaakt van een vijandige reactie op de grotere autonomie die vrouwen in de afgelopen decennia hebben verworven. Het werk dat nodig is om mensenrechten voor vrouwen te waarborgen, wordt ook nog steeds onvoldoende gefinancierd en ondersteund.

De hedendaagse realiteit vraagt om nieuwe strategieën van de kant van vrouwenbewegingen, om zo de winst die is behaald te beschermen én nieuwe vooruitgang te boeken. Dit laatste vereist creativiteit en volharding. Bovendien zijn er vele generaties van activisten voor nodig.
Mama Cash gaat daarom voor de lange termijn! We zullen ons onverminderd blijven inzetten – niet vanwege een gebrek aan succes, maar omdat we in een complexe wereld leven waar elke overwinning nieuwe en andere uitdagingen met zich meebrengt. De overwinningen genereren echter wel telkens meer kracht, meer autonomie en meer kansen – en dat is wat Mama Cash in haar 30-jarig jubileumjaar wil benadrukken en vieren.

We zijn springlevend en we hebben samen zó veel vooruitgang geboekt. Laten we trots zijn op de cruciale veranderingen die vrouwenrechtenorganisaties op uiteenlopende gebieden tot stand hebben gebracht. Zo hebben ze:

  • de opvatting over en het omgaan met geweld hervormd;
  • de realisatie van seksuele en reproductieve gezondheidszorg en rechten ondersteund;
  • de toegang tot werk en het beheer van geld vergroot;
  • de heersende (en beperkende) opvattingen over gender en seksualiteit veranderd;
  • nieuwe en betere manieren gevonden om zich te organiseren voor sociale rechtvaardigheid; en
  • fundamentalistische ideeën aangevochten.