Nieuws & Blogs

Ramp Haïti treft vrouwen meest

Auteur Mama Cash

Trouw, 23 januari 2010 Nicky McIntyre

Gerichte maatregelen nodig zodat vrouwen veilig zijn en niet achteraan in de rij komen bij hulpverlening.

Europarlementariër Judith Sargentini adviseerde de Europese Unie woensdag om condooms en morning-afterpillen naar Haïti te sturen. En hoe raar dat ook mag klinken, ze heeft gelijk. Want in de plannen voor noodhulp en wederopbouw worden de belangen van vrouwen meestal vergeten.
Bij rampen als die in Haïti worden vrouwen en meiden onevenredig zwaar getroffen. Niet alleen delven ze het onderspit in de run op het beetje voedsel en water dat er is. Ze krijgen ook te maken met oplaaiend seksueel en huiselijk geweld.
We hebben het gezien bij eerdere rampen, zoals de tsunami eind 2004. In de chaos en ontreddering vielen vele vrouwen en meisjes ten prooi aan seksueel geweld en vrouwenhandel. Uit rapporten van diverse internationale en lokale hulp- en mensenrechtenorganisaties blijkt dat verkrachting in de opvangkampen aan de orde van de dag was. Feitenonderzoeken door plaatselijke vrouwenorganisaties brachten gruwelijke verhalen boven tafel, zoals dat van een Sri Lankaanse die door twee mannen uit het water werd gehaald met de vraag: „Wat heb je liever: verdrinken in de golven of verkracht worden en het overleven?” Ze koos voor verkrachting.
Ook legio zijn de ooggetuigenverhalen over verkrachtingen in de New Orleans Superdome, waar in 2005 duizenden slachtoffers van de orkaan Katrina langdurig samengepakt zaten. En vrouwen die wel eigen onderdak hadden, rapporteerden vaker dan ooit mishandeling in huiselijke kring.

In Haïti zal dat niet anders zijn. Bij Mama Cash kwamen de afgelopen dagen de eerste berichten binnen over verkrachtingen en toenemend geweld tegen Haïtiaanse vrouwen. Daarnaast zijn er meldingen dat vrouwen zich prostitueren in ruil voor eten of drinken.

Al even alarmerend is dat vrouwen in de rijen voor hulp vaak achteraan staan. De beelden van mannen die met elkaar vochten om VN-voedselpakketten, met op de achtergrond vrouwen met baby’s die tevergeefs probeerden in de buurt van het voedsel te komen, spreken wat dat betreft boekdelen. En dan geven veel vrouwen het kleine beetje voedsel dat ze wél weten te bemachtigen hoogstwaarschijnlijk aan hun kinderen of andere familieleden die van hen afhankelijk zijn en lijden zelf honger.

De situatie was voor Haïtiaanse vrouwen natuurlijk al niet rooskleurig. Onderzoek door de vrouwenrechtenorganisatie Kay Fanm wees uit dat 72 procent van de Haïtiaanse meisjes ooit is aangerand of verkracht, en dat minstens 40 procent van de vrouwen slachtoffer is van huiselijk geweld. Ook sociaal-economisch is het met de positie van vrouwen op het Caribische eiland niet best gesteld. Vrouwenhandel en sekstoerisme tierden al welig voor de aardbeving. Wie al kwetsbaar was, wordt dat door een ramp alleen nog maar meer.

Daarom dringt Mama Cash bij minister Koenders van Ontwikkelingssamenwerking en de gezamenlijke hulporganisaties aan op aandacht voor de specifieke hulpvraag van vrouwen in Haïti. Neem gerichte maatregelen om ervoor te zorgen dat de hulp aan Haïti ook ten goede komt aan vrouwen en dat hun veiligheid gewaarborgd wordt. Bedenk dat toezien op de naleving van mensenrechten minstens zo belangrijk is als het verlenen van medische zorg en voedsel. En ondersteun Haïtiaanse vrouwen op de langere termijn bij het bouwen aan een nieuwe toekomst voor henzelf en hun dierbaren.
Heel concreet is het allereerst zaak om veilige opvang te bieden. Een goede optie zijn aparte tentenkampen waar vrouwen beschermd worden tegen verkrachters en overvallers. In gemengde opvangvoorzieningen kunnen aparte toiletvoorzieningen voor vrouwen de veiligheid vergroten. Ten tweede: zorg voor gerichte distributie van hulp onder vrouwen. Het is simpelweg teveel gevraagd om op zoek te moeten gaan naar water, voedsel of medische hulp met een baby aan de borst of met een aantal gewonde kinderen.
Ook de medische zorg voor zwangere vrouwen en pasgeborenen behoeft aandacht. De VN schat dat er momenteel zo’n 37.000 zwangere Haïtiaanse vrouwen zijn. Alle medische voorzieningen zijn totaal overbelast. Om vrouwen toch de vereiste zorg rond zwangerschap en bevalling te kunnen bieden, moeten er speciale zorgposten voor spoedeisende pre- en postnatale hulp ingericht worden.
En zo zijn er talloze andere ‘vrouwenzaken’ die dringend geregeld moeten worden. Sargentini’s morning-afterpillen zijn inderdaad buitengewoon gewenst. Want het is al gruwelijk om verkracht te worden, maar nog gruwelijker als dat leidt tot zwangerschap. En voor vrouwen die zich prostitueren om voor hun kinderen te kunnen zorgen, is bescherming tegen ziekten van levensbelang. Condooms dus graag, en goede voorlichting.

Voor de langere termijn geldt dat het cruciaal is vrouwen te betrekken bij de besluitvorming over de hulpverlening en bij de komende wederopbouw. Zij weten vaak het best waar de zorg het hardst nodig is en zijn eerder dan mannen geneigd zijn deze zorg over de meest kwetsbaren te verdelen. Investeren in vrouwen is investeren in alle mensen in Haïti.