Nieuws & Blogs

Women of Maidan

Oekraïense vrouwen eisen politieke ruimte op

Auteur Mama Cash Portfolio Vrouwenfondsen

“Vrouwen, als je afval ziet: ruim het op! De revolutionairen zullen jullie dankbaar zijn.” Borden en plakkaten met dergelijke teksten doken tijdens de Oekraïense burgerprotesten op het Maidan-plein in Kiev overal op. Ze maken duidelijk dat de Oekraïne – revolutie of niet – nog altijd zeer patriarchaal is. Het Ukrainian Women’s Fund is nu meer dan ooit vastbesloten om daar verandering in te brengen.

Natalia Karbowska

Natalia Karbowska, bestuursvoorzitter van het Ukrainian Women’s Fund

Sinds een tijdje is de Oekraïne een van de meest zichtbare brandhaarden op de wereld. Na langdurige burgerprotesten tegen de toenmalige regering op het Maidan-plein in Kiev, viel in februari de regering van Victor Yanukovych. Daarna werd het land speelbal van een geopolitiek steekspel tussen Rusland en de westerse wereld. Temidden van al deze beroering laat ook het Ukrainian Women’s Fund (UWF) van zich horen. Dit fonds, dat sinds haar oprichting in 2000 door Mama Cash gesteund wordt, nam actief deel aan de protesten in Kiev en elders in het land. Zo ook UWF’s bestuursvoorzitter Natalia Karbowska.

Vuurlinie

“Wat ik heb geleerd tijdens de revolutie”, vertelt Natalia, “is hoeveel kracht burgers samen hebben. Maar ook hoe ongelooflijk patriarchaal Oekraïners nog altijd zijn. Op sociale media buitelden de oproepen voor ‘meer vrouwen om te helpen eten klaar te maken voor de demonstranten’ over elkaar heen! De boodschap was steeds: wij mannen staan in de vuurlinie en op de barricaden, en jullie vrouwen moeten ons verzorgen. Terwijl vrouwen

ook in de vuurlinie stonden, en daar ook wilden staan.” Sommige vrouwen bleken ontvankelijk voor de ‘patriarchale propaganda’ en startten bijvoorbeeld een hug initiative, waarbij ze bordjes droegen met teksten als ‘Ik zal mijn mannelijke helden omhelzen’ of ‘Ik ga trouwen met een politieman’. Maar andere vrouwen waren zo verontwaardigd door dit uitgesproken seksisme, dat ze des te harder in opstand kwamen.

Zelfverdediging

Samen met Women’s Hundred of Maidan en andere vrouwengroepen ondersteunde het UWF verschillende initiatieven in Kiev. Natalia: “We gaven vrouwen de ruimte om te participeren in de protesten zoals zij dat zélf wilden. En dus meer te doen dan boterhammen smeren, opruimen en morele steun aan mannen verlenen. Er werden cursussen zelfverdediging gegeven, zodat vrouwen zich konden verweren tegen de criminelen die demonstranten aanvielen en in elkaar sloegen. Er werden bewakingssystemen geïnstalleerd in ziekenhuizen, omdat veel demonstranten die daar gewond werden binnengebracht, gekidnapt werden door de veiligheidsdienst. Duizenden vrouwen sloten zich bij deze beweging aan.”

30 meiden

Inmiddels is UWF druk bezig met de toekomst. “Het is duidelijk dat het nodig is om vrouwen beter toe te rusten om een politieke rol op te eisen. De maatschappij is ook klaar voor nieuwe gezichten. De traditionele vrouwenbeweging in de Oekraïne bestond uit de echtgenotes van Russische partijbonzen. Het is tijd dat een nieuwe generatie vrouwenactivisten opstaat. Wij zijn daar al een tijd actief mee bezig, bijvoorbeeld met ons programma ‘First Step To Success’. Elk jaar selecteren we 30 jonge meiden met bruisende ideeën om deel te nemen aan dit programma. We trainen ze op het gebied van leiderschapsvaardigheden en netwerken, en ondersteunen ze bij het ontwikkelen van concrete plannen en oplossingen voor de problemen die zij signaleren. Dat is nu harder nodig dan ooit.”

De gebeurtenissen in de Oekraïne maken volgens Natalia ook iets anders glashelder: hoeveel meer je als vrouwenfonds moet doen dan groepen financieren alleen, vooral in een regio waar vrouwenrechten op een laag pitje staan. “Onze rol is nog duidelijker geworden. Wij als fonds moeten een zichtbare pleitbezorger zijn van vrouwenrechten, en er in de media op hameren dat er naast oorlog en crisis ook andere uitdagingen op de agenda staan. We moeten bijvoorbeeld luidkeels opkomen tegen het voornemen om de bestaande wetgeving omtrent gendergelijkheid en vrouwenrechten te ondergraven. Dat is moeilijk, want iedereen heeft nu alle ogen gericht op de oorlogsdreiging en ziet dat als prioriteit. Maar een dergelijke backlash voorkomen heeft ook prioriteit!

Economische empowerment

De plannen die klaarlagen voor een nieuwe fondsenwervingsstrategie onder ondernemers en bedrijven schuift het UWF even op de lange baan. “Het is nu eerst zaak te reageren op de huidige crisis. En dan niet alleen de politieke, maar ook de economische. De Oekraïne is zo goed als failliet. Mensen hebben het financieel enorm zwaar. Wij gaan daarom inzetten op economische empowerment van vrouwen. Het opzetten van kleinschalige bedrijven biedt voor nu de meeste kansen voor vrouwen om in hun eigen onderhoud te voorzien. Daar gaan we ze in elk geval bij ondersteunen. Ook zullen we geweld tegen vrouwen nog hoger op onze agenda zetten. In tijden van stress en trauma neemt dat altijd exponentieel toe. Dat zien we nu ook gebeuren in de Oekraïne.”