Nieuws & Blogs

Calala grantee partner Red de Mujeres Jóvenes Feministas de Honduras - header size

Het is een daad van verzet om plezier te hebben

Auteur Mama Cash

De nieuwe fondsenwervingscampagne van Mama Cash, My Body is Mine, stelt het recht op lichamelijke zelfbeschikking én op plezier centraal. En dat is revolutionairder dan het lijkt. Waarom eigenlijk?

Over de hele wereld wordt vrouwen, meiden en transgenders verteld wat ze wel en niet kunnen en mogen met hun lichaam. Hoe ze eruit moeten zien. Wat ze met en door hun lichaam zouden moeten voelen. Zelfbeschikking over je eigen lichaam is niet voor niets een feministisch thema pur sang en een hot topic voor veel van de groepen die Mama Cash steunt.

Al gauw ligt de nadruk daarbij op de problemen die vrouwen, meiden en transgenders op dit gebied ontmoeten. En dat is minder logisch dan het op eerste gehoor wellicht lijkt. Want als het gaat om lichamelijk welbevinden, is ‘freedom to’ net zo belangrijk als ‘freedom from’, ‘vrijheid om’ net zo belangrijk als ‘bescherming tegen’. Natuurlijk is het elementair om vrouwenlichamen te beschermen tegen geweld en onderwerping. Maar de vrijheid om te genieten van je lichaam, om er plezier mee te hebben en te maken, om ermee te doen wat je zelf wilt, is vanuit feministisch oogpunt net zo cruciaal. Iets wat makkelijk uit het oog verloren wordt.

Interessant in dit verband was een discussie binnen het bestuur van Mama Cash, vorig jaar. Nicky McIntyre, directeur van Mama Cash: “Die ging over een zinsnede die we in ons strategisch plan wilden opnemen, namelijk dat ons doel was om alle vrouwen in staat te stellen om ‘free, pleasurable lives’ te leiden. Daar kwamen vragen over, over dat pleasurable – wat je kunt vertalen als prettig, aangenaam, plezierig en genotvol. Was dat niet te frivool, te excessief? Vroegen we daarmee niet te veel, zo luidde in feite de vraag. Maar jezelf volledig kunnen uiten en plezier hebben ís natuurlijk geen extraatje. Uiteindelijk is het de kern waar het om draait.”

Sensaties

Happy Mwende Kinyili, die bij Mama Cash verantwoordelijk is voor het portfolio Lichaam, noemt het zelfs een politieke daad. “In het aangezicht van al het geweld dat er tegelijkertijd plaatsvindt, bezorgt een focus op lichamelijk welbevinden en lichamelijk plezier me soms wel ongemak. Maar het is belangrijk om te zien dat de systemen waar wij tegenop boksen niet willen dat vrouwen, meiden, transgenders gelukkig zijn. Dat maakt het nastreven van geluk en plezier politiek.”

Nicky: “Jazeker, we moeten verkrachting stoppen, zorgen dat sekseongelijkheid op de werkvloer verdwijnt, dat vrouwen niet van hun land verdreven worden. Maar als we niet uitkijken, praten we niet genoeg over het recht op zeggenschap, op controle over ons eigen lichaam, op plezier. Dat opeisen is misschien wel bedreigender voor de gevestigde orde dan ons gehamer op problemen. Wereldwijd wordt op grote beleidsconferenties inmiddels volop gesproken over geweld tegen vrouwen, armoede onder vrouwen, genitale verminking, et cetera. Maar spreken over plezier, en al helemaal over lichamelijk plezier van en voor vrouwen en transgenders, dat is een taboe.

Volgens Happy is beschrijven hoe bevrijding aanvoelt, hoe het smaakt, wat voor lichamelijke sensaties het geeft, misschien wel moeilijker dan misstanden aan de kaak stellen. “Toch is het een uitdaging om er woorden aan te geven, omdat je daarmee ook schetst waar je naartoe wil. Je kunt zeggen dat je streeft naar bevrijding, maar het is er ook nu al. We maken het werkelijkheid als we lachen, dansen, liefhebben.”

Rolstoelseks

Daarom steunt Mama Cash gericht vrouwenrechtenorganisaties die het plezier omarmen. Jonge vrouwen in Polen die seksuele voorlichting geven aan leeftijdsgenoten, tegen de streng katholieke mores in. Sekswerkers die laten zien dat zij een privéleven hebben. Hiv-positieve vrouwen die zich niet als zielige slachtoffers laten wegzetten. Vrouwen met een handicap die proberen om het beeld omver te werpen dat hun lichamen hun geen plezier verschaffen. Nicky: “Elke keer schrik ik weer even op als ik het postertje zie dat een van onze samenwerkingspartners uitbracht, met grafische tekeningen van alle seksuele standjes die iemand in een rolstoel tot z’n beschikking heeft. Het confronteert me met mijn eigen vooronderstellingen én laat me lachen.”

Natuurlijk gaat het bij plezier niet alleen om seks. “Plezier is ook dat je gemeenschap bloeit, dat je omgeving veilig en gezond is, dat je een inspirerende betoging van de grond weet te krijgen, dat je werk hebt waar je van kunt leven. Maar seks en vrouwenlichamen zijn het strijdtoneel van patriarchale machten en het gebied waar het recht op plezier het scherpst op de snede bevochten moet worden.”

My body is mine

Happy: “Het is eigenlijk simpel. De vraag ‘wat heeft mijn lichaam nodig om gelukkig en tevreden te zijn’, zou iedereen altijd in alle vrijheid moeten kunnen stellen. En beantwoorden.”