Nieuws & Blogs

IMG_5669

Groene rechtvaardigheid: van levensbelang voor Vrouwen

Auteur Mama Cash

Met de Global Alliance for Green and Gender Action gaat Mama Cash de komende jaren vol inzetten op feministisch milieuactivisme en het thema ‘groene rechtvaardigheid’. Dat is hoog tijd, want hoewel er veel aandacht is voor milieu en duurzaamheid, gaat maar een fractie van het wereldwijde ‘mensenrechtenbudget’ naar vrouwen die opkomen voor hun groene rechten: 0,01 procent.

Voor de Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA) bundelt Mama Cash de krachten met het Midden-Amerikaanse vrouwenrechtenfonds FCAM en het in Amsterdam gevestigde Both ENDS, dat met maatschappelijke organisaties in ontwikkelingslanden werkt aan een duurzamere toekomst. Het ministerie van Buitenlandse zaken subsidieert GAGGA vijf jaar lang, tot en met 2020, als een van 25 strategische partnerschappen.

Barbara Lotti, programmamedewerker bij Mama Cash: “Met alle GAGGA-partners gaan we de komende jaren het recht van vrouwen op voedselveiligheid, water en een schone, gezonde en veilige leefomgeving extra prominent op de agenda van milieu- en vrouwenrechtenfondsen zetten. In het Engels noemen ze dat in één woord ook wel environmental justice. Ook gaan we de samenwerking tussen milieu- en vrouwenrechtenbewegingen een impuls geven.”

Overstromingen

Al langer steunde Mama Cash groepen die zich bezighouden met landrechten voor vrouwen en de toegang tot drinkwater en andere natuurlijke hulpbronnen. De komende jaren komen daar ook groepen bij die zich richten op de impact van onder meer klimaatveranderingen, olie- en gaswinning of mijnbouw op het leven van vrouwen.

Barbara Lotti: “Als je kijkt naar de gevolgen van droogte of overstromingen, van grootschalige oliepalmproductie of van de extractives-industrie, dan zie je dat vrouwen vaak harder worden geraakt dan anderen. Dat komt door economische en sociale systemen die vrouwen in een bepaalde positive duwen. Zo zijn vrouwen armer en daarmee afhankelijker van de opbrengst van het land waarop ze leven. Als het water of de grond vervuild raakt of opdroogt, kunnen ze geen kant op. Daar komt bij dat vrouwen vaak voor andere familieleden zorgen, wat maakt dat ze minder mobiel zijn. Ze kunnen niet zomaar 100 kilometer verderop hun heil gaan zoeken. En ook een simple feit als dat vrouwen op bepaalde plekken op de wereld niet leren zwemmen, heeft gevolgen. Op Atjeh was bij de tsunami van eind 2004 meer dan 80% van de doden vrouw.”

Rosa Parks

Met GAGGA wil Mama Cash het besef aanwakkeren hoezeer dergelijke sociale componenten de impact van klimaat- en milieuproblemen op vrouwen vergroten. Daarnaast zet GAGGA in op het versterken van activistes die wereldwijd opkomen tegen klimaatschade, milieuvervuiling en vernietiging van natuurlijke hulpbronnen. Dit gebeurt onder meer door regionale vrouwenfondsen over de hele wereld met geld en training te stimuleren om lokale activistes te steunen die zich inzetten voor een rechtvaardige

groene toekomst. Lotti: “Het belang van deze activisten werd mooi verwoord door de Canadese klimaatwetenschapper Katherine Hayhoe. Zij legde een parallel met de

Amerikaanse burgerrechtenbeweging en zei: ‘Martin Luther Jr. gaf bevlogen toespraken. Rosa Parks weigerde haar plaats in de bus af te staan. We hebben beiden nodig.’ GAGGA zet vooral in op het steunen van de Rosa Parksen: milieuactivistes die weigeren opzij te gaan voor bulldozers en graafmachines en zo heel fysiek en feitelijk hun rechten opeisen.”

Door druk van milieuactivistes zal de invloed worden vergroot die vrouwen kunnen uitoefenen op beslissingen over hun leefomgeving. Nu is het vaak zo dat omwonenden bij procedures rondom bouw- en mijnbouwprojecten wel inspraakgelegenheid krijgen, maar vooral mannen het woord voeren. Terwijl vrouwen het ’t meest aan den lijve voelen als bijvoorbeeld het water in de rivier vervuild raakt, en het dus zaak is dat zij hun plek opeisen in besluitvormingsprocessen en hun stem laten horen.

Zaadbanken

Op heel veel plekken in de wereld nemen activistes het heft al in eigen handen en ontwikkelen ze initiatieven die meer bekendheid en navolging verdienen. Lotti: “Zo zetten vrouwen zaadbanken op waar inheemse gewassen worden bewaard. Zodat ze opnieuw geplant kunnen worden als ze worden verdrongen door andere, vaak genetisch gemanipuleerde gewassen. Op die manier zorgen deze vrouwen voor het voortbestaan van de biodiversiteit.

Of neem de vrouwen die actievoeren tegen mijnbouw of waterkrachtcentrales. Dat is niet zonder gevaar, zoals we hebben gezien aan de recente moord op de inheemse activiste Berta Cáceres, die met succes opkwam tegen de Aqua Zarca-dam in Honduras. Deze laffe daad laat zien wat voor enorme economische belangen er rond zo’n dam spelen, die dus zelfs met geweld worden verdedigd. Maar gelukkig is er grote commotie ontstaan door deze moord en heeft ook de Nederlandse ontwikkelingsbank FMO, die in deze megadam investeerde, besloten zijn activiteiten in Honduras op te schorten.”