Nieuws & Blogs

nine-days-on-the-roof

Een veilige plek van jezelf

Auteur Mama Cash Portfolio Stem

Mijn gesprek met een collectief voor vrouwelijke vluchtelingen in Berlijn

Toen ik voor het eerst op een bewolkte middag het Oranienplatz in Berlijn betrad, had ik niet kunnen weten waar de bomen op dit plein allemaal getuige van zijn geweest. Meer dan een jaar lang gebruikten honderden mensen dit plein als een plek om te demonstreren tegen de rechtenschendingen van vluchtelingen. Toen ik contact legde met International Women’s Space, een collectief voor en door vrouwelijke vluchtelingen in Berlijn dat door Mama Cash wordt gesteund, stelden Denise, Jennifer en Lica meteen voor om in dit park af te spreken.

“Hier is het allemaal begonnen”, zegt Denise van International Women’s Space met zichtbare trots. In 2012, begon een toenemend aantal mensen tenten op te zetten op het Oranienplatz. Het kamp werd al snel een symbool voor de strijd voor de rechten van vluchtelingen en een ontmoetingsplaats voor de beweging. Een veilige ontmoetingsplek hielp om het isolement te doorbreken waar veel migranten mee kampen and stelde hen in staat om zich als groep te organiseren.

Het asielzoekerskamp op het Oranienplatz werd in april 2014 opgebroken na een confrontatie met de Berlijnse Senaat en het lokale bestuur. Sommige asielzoekers die op dat moment aanwezig waren stemden in met de vraag van de plaatselijke autoriteiten om het kamp te verlaten en accepteerden het aanbod om naar asielcentra verplaatst te worden. Het was een moeilijke tijd voor deze jonge beweging, want toen het kamp er niet meer was, had zij geen openbare ontmoetingsplek meer en begon daardoor langzaam uiteen te vallen.

“Af en toe zetten we een tafel in het midden van het park dat we gebruiken als informatiepunt”, vertelt Denise, “maar we worden dikwijls weggestuurd door de politie zonder duidelijke reden, ondanks dat zij hartstikke goed weten dat we toestemming hebben van de gemeente om dat informatiepunt hier op te zetten. Nu zitten wij, de vrouwen, gewoon op het gras, als we hier willen afspreken.”

Vrouwenrechten geen prioriteit

Naast het Oranienplatzkamp, had een groep vluchtelingen in 2014 ook een leeg oud schoolgebouw hier in de buurt gekraakt. Er woonden meer dan 300 mensen. Voornamelijk mannen. Omdat vrouwen vaak in de minderheid zijn in vluchtelingengroepen, worden hun stemmen en problemen vaak genegeerd door de mannelijke leiders van activistengroepen. De redenen die vrouwen ertoe aanzetten om op de vlucht te slaan, zoals seksueel geweld, worden vaak als privé- in plaats van politieke redenen gezien.

Problemen rondom vrouwenrechten worden in de koelkast gezet ‘omdat zij geen prioriteit verdienen’. “Maar wij hebben [in dat schoolgebouw] een deel van de tweede verdieping opgeëist voor de vrouwen alleen. Daardoor konden wij ons organiseren als International Women’s Space”, legt Jennifer uit. “Het is voor ons altijd belangrijk geweest om een open collectief te zijn, zodat andere vrouwelijke vluchtelingen ons kunnen benaderen met specifieke vragen, zoals bijvoorbeeld over toegang tot gezondheidszorg voor vrouwen. Soms zijn die behoeften heel basaal, zoals het gebruik van toiletten en douches die wij voor de vrouwen hadden opgeëist. Daar was het verboden toegang voor mannen. In de meeste asielcentra is er nul privacy, vrouwen moeten de toiletruimten vaak met mannen delen en vaak hebben de doucheruimten niet eens een deur.”

nine-days-on-the-roofMaar nadat het Oranienplatz kamp was opgebroken, wilden de autoriteiten ook dat de vluchtelingen de school verlieten. “De meeste vluchtelingen accepteerden alternatieve huisvesting, maar ongeveer veertig van ons besloten om het dak van het schoolgebouw te bezetten. Daar protesteerden we negen dagen lang, want een ontmoetingsplek was ontzettend belangrijk voor ons collectief om meer  te doen dan overleven. Om structurele veranderingen te bewerkstelligen heb je een plek nodig om samen te komen. Het hele gebied rondom de school was omgeven door zo’n 1000 politieagenten. Het was een hele gespannen situatie,” vertelt Denise.

Uiteindelijk, na de bezetting, harde onderhandelingen en een rechtszaak, mochten zo’n twintig mannen in het schoolgebouw blijven. Echter, de vrouwen van International Women’s Space, verlieten het gebouw na de bezetting en moesten een nieuwe plek vinden om samen te komen en zich te organiseren. “Dankzij de financiële steun van Mama Cash konden we een kamer huren om wekelijks samen te komen. Op de andere dagen hielden we ontmoetingen bij elkaar thuis, maar dat werkt niet als je toegankelijk.”

Als ik Denise, Jennifer en Lica ontmoet, hebben zij net de sleutels van een nieuwe ruimte ontvangen. “Deze nieuwe kantoorruimte staat leeg en we hebben de sleutels zodat we erin kunnen wanneer we het ook maar nodig hebben. De ruimte zorgt ervoor dat we nieuwkomers beter kunnen ontvangen en ons professioneler kunnen organiseren als vrouwelijke vluchtelingen”, zegt Jennifer vastberaden. Dat betekent het heffen van stemmen en het opeisen van rechten binnen de vluchtelingenbeweging, voordat zij zich überhaupt kunnen inzetten voor de wijdere strijd. Maar de vrouwen deinzen nergens voor terug: “We zijn er klaar voor. Morgen trekken we er in.”