Nieuws & Blogs

Vrouwenhandel bij de wortels aanpakken

Auteur Mama Cash

Nederland zet terecht zich hard in tegen mensenhandel. Diverse kranten wijden er op hun website een speciaal dossier aan en ons ministerie van Justitie heeft begin 2008 de Taskforce Mensenhandel opgezet, die zich uitstrekt over meerdere ministeries en diverse diensten, waaronder de politie.

Mensenhandel wordt gezien als een ernstige schending van de mensenrechten en moet worden aangepakt. En dat is nodig in een land dat door de Verenigde Naties wordt aangemerkt als een van de belangrijkste eindbestemmingen voor verhandelde personen. Ook in EU-verband maken we ons sterk tegen mensenhandel: 18 oktober is door de Europese Commissie uitgeroepen tot Dag Tegen de Mensenhandel.

Er is dus behoorlijk wat aandacht voor deze moderne vorm van slavernij. En dat is goed, maar helaas is het effect van al deze inspanningen beperkt. Dat heeft te maken met de aanpak. Het Nederlandse beleid richt zich vooral op strafrechtelijke vervolging van mensenhandelaren en de media lijken vooral geïnteresseerd in het beschrijven van de gruwelijkheden die de slachtoffers moeten ondergaan. Of in het geval van Saban B. het falen van de gerechtelijke macht. Er is behalve zorg voor de slachtoffers in hun rol van getuige, weinig aandacht voor hun positie vanuit een mensenrechtenperspectief.

Nog minder horen we over de oorzaken die aan de basis liggen van mensenhandel. In het kort: economische en sociale uitzichtloosheid, geweld en ongelijke machtsverhoudingen en het gebrek aan mogelijkheden om veilig en legaal te migreren.

In Nederland werden er dit jaar tussen januari en augustus 459 slachtoffers van mensenhandel aangemeld bij het Coördinatiecentrum Mensenhandel. Volgens dit centrum bestaat deze groep voor 80 procent uit vrouwen en meisjes en wordt het merendeel gedwongen in de prostitutie te werken, waarbij niet zijzelf, maar anderen de verdiensten opstrijken. Een groot deel van deze vrouwen komt uit Centraal- en Oost-Europa. Bulgarije, Roemenië en Hongarije staan de afgelopen jaren steevast in de top tien van landen van herkomst.

Globale cijfers zijn lastig te geven, want mensenhandel ontrekt zich voor het grootste deel aan statistieken en onderzoeken. Slachtoffers durven geen aangifte te doen uit angst voor repercussies. De VN schat dat het aantal mensen dat jaarlijks wereldwijd wordt verhandeld ergens tussen de 700.000 en de 2.5 miljoen zou kunnen liggen. Ook hier zou het met name om vrouwen en meisjes gaan.

Vrouwen worden onevenredig vaak getroffen door armoede, onderdrukking, werkloosheid en een beperkte toegang tot voorzieningen; sociale en economische omstandigheden die de voedingsbodem vormen voor mensenhandel. Bovendien schort het in de meeste landen waar de verhandelde vrouwen vandaan komen op alle terreinen aan vrouwenrechten. Kenmerkend zijn de paternalistische gezagsverhoudingen en het veelvuldig voorkomen van huiselijk en ander geweld tegen vrouwen. In de huidige aanpak van mensenhandel worden deze echte oorzaken van vrouwenhandel helaas nauwelijks bestreden.

Mama Cash pleit voor een aanpak die de huidige en de toekomstige slachtoffers van vrouwenhandel centraal stelt. De rechtspositie van de slachtoffers moet worden gegarandeerd. Maar er moet ook worden voorkomen dat er nieuwe slachtoffers vallen. En daarvoor moeten de oorzaken van deze handel worden aangepakt.

Op 16 en 17 Oktober, in aanloop naar de Dag Tegen de Mensenhandel, organiseert Mama Cash samen met het Anti Trafficking Center een bijeenkomst in Belgrado, waar vrouwenrechtenorganisaties uit de Balkan en voormalige Sovjetlanden analyses en strategieën uitwisselen in de strijd tegen geweld tegen vrouwen. Die strategieën kunnen uiteenlopen van het geven van voorlichting aan mannen en vrouwen tot de gang naar de rechter of het voeren van actie.

Met deze bijeenkomst, die slechts één van de vele activiteiten vormt in een reeks van initiatieven, probeert Mama Cash de problemen die aan vrouwenhandel ten grondslag liggen aan te pakken. Want pas wanneer ongelijke machtsverhoudingen, slechte economische omstandigheden en geweld tot het verleden behoren, zal er een einde komen aan deze onmenselijke handel.